Kraters op de maan zijn het resultaat van miljarden jaren aan kosmische inslagen door meteorieten en asteroïden. Omdat de maan geen atmosfeer, wind of water heeft, blijven deze inslagkraters miljoenen jaren onveranderd en scherp zichtbaar. De afmetingen variëren van enkele meters tot meer dan 250 kilometer.

Asteroïde: Een groot rotsblok in de ruimte, met een omvang die kan oplopen tot honderden kilometers.

Meteoroïde: Een klein fragment steen of ijs, vaak afkomstig van een asteroïde of komeet, dat door de ruimte zweeft.

Meteoor (vallende ster): Het lichtverschijnsel dat ontstaat wanneer een meteoroïde verdampt in de atmosfeer.

Meteoriet: Een fragment steen of metaal dat de inslag op aarde overleeft.

Zonnevlekken zijn tijdelijke, donkere gebieden op het zonoppervlak, ontstaan door intense magnetische activiteit, waardoor deze zones koeler zijn (3500−4500°C) dan de omliggende gebieden (5500°C). Zij vormen een belangrijke indicator van zonneactiviteit, verschijnen vaak in paren en vertonen een variatie in aantal binnen een cyclus van gemiddeld 11 jaar.

Oorzaak: Sterke, verstrengelde magnetische velden belemmeren de aanvoer van heet plasma vanuit het binnenste van de zon naar het oppervlak.

Grootte en duur: Zonnevlekken variëren in omvang van enkele honderden tot tienduizenden kilometers (sommige zo groot als de aarde) en kunnen zichtbaar blijven van enkele dagen tot meerdere maanden.

Effect op aarde: Een groot aantal zonnevlekken duidt op een verhoogde zonneactiviteit, wat kan resulteren in zonnevlammen, poollicht en mogelijke verstoringen in radiocommunicatie en satellietsystemen.

Druk op de knop hieronder en het programma zal dan starten van de Planeten op ware grootte

De spiegelkijker, ook wel reflector genoemd, is de telescoop die wij in de klas hebben geopend (zie afbeelding hierboven). Deze werkt op een andere wijze dan een lenskijker. In plaats van een lens bevat deze telescoop een holle spiegel. Het binnenkomende licht wordt door deze spiegel teruggekaatst en vervolgens gericht op een klein vlak spiegeltje aan de voorkant van de telescoop, waarna het via het oculair wordt waargenomen (zie afbeelding hieronder).

Refractor telescopen, ook wel lenzentelescopen genoemd, zijn de telescopen waarmee velen vanuit de klas naar buiten hebben gekeken (zie foto hierboven). Let op: kijk nooit rechtstreeks naar de zon met een telescoop. Deze telescopen worden gekenmerkt door een lange, relatief smalle buis met een lens aan de voorkant (het objectief) die het licht verzamelt en bundelt door de lichtstralen naar één punt te focussen (zie foto hieronder).

Dit betrof de kleinste telescoop die tijdens de les aanwezig was, zoals te zien is op de bovenstaande foto. Het betreft een ultra-draagbare, geavanceerde 737mm telelens-telescoop, uitgerust met ingebouwde AI en een dual-camera systeem, speciaal ontwikkeld voor eenvoudige astro- en natuurfotografie. Dit apparaat is ontworpen voor zowel beginners als reizigers en beschikt over functies zoals automatische tracking, stacking en een ingebouwd verwisselbaar filter voor nevels. Zie de uitleg over de werking op de onderstaande foto.

Het is uitermate gevaarlijk om met een telescoop of verrekijker rechtstreeks naar de zon te kijken zonder de juiste, gecertificeerde bescherming. Dit kan resulteren in onmiddellijke en onherstelbare blindheid.

Hieronder wordt uitgelegd waarom dit absoluut vermeden moet worden en hoe u de zon op een veilige wijze kunt observeren:

De risico’s:

Bevriezing van het netvlies: een telescoop functioneert als een vergrootglas. De lenzen bundelen de intense zonnestraling tot een brandpunt dat heet genoeg is om het netvlies binnen enkele seconden te beschadigen.

Geen pijnsignalen: schade aan het netvlies wordt niet direct gevoeld, omdat er geen zenuwuiteinden aanwezig zijn. Hierdoor merkt u pas te laat dat uw oog beschadigd is.

Ook de zoeker is gevaarlijk: kijk nooit door de kleine zoeker (finder scope) van de telescoop, deze vormt hetzelfde risico.

Hieronder vindt u foto’s van diverse voorbeelden van zonnefilters, zoals besproken tijdens de les.

Zonnefilter voor de telescoop: Gebruik uitsluitend een gecertificeerd zonnefilter dat aan de voorkant (het objectief) van de telescoop wordt bevestigd. Gebruik nooit filters die achter het oculair (bij het oog) worden geplaatst, aangezien deze door de hitte kunnen barsten.

Projectiemethode: Een veilig alternatief is het projecteren van het zonbeeld via de telescoop op een wit karton.

Speciale zonnetelescoop: Maak gebruik van een telescoop die specifiek is ontworpen voor zonne-observatie, zoals H-alpha telescopen.

Eclipsbril: Voor direct oogcontact met de zon dient altijd een speciale eclipsbril met het ISO-keurmerk 12312-2 te worden gebruikt.